Κύπρος 1974: Η απόλυτη προδοσία

στις

Ιούλιος 1974: Οι Τούρκοι αποβιβάζονται αβίαστα στην Ελληνική γη της Κύπρου.

43 χρόνια μετά, ο «Φάκελος της Κύπρου» παραμένει για λόγους «Eθνικού Συμφέροντος» κλεισμένος, στα υπόγεια της Βουλής των Ελλήνων… Τι φοβάται η Δημοκρατία, αφού αποκλειστικά και μόνο (σύμφωνα πάντα με τις εκάστοτε κυβερνήσεις), φταίει ο Ιωαννίδης και οι χουντικοί αξιωματικοί σε Αθήνα και Λευκωσία ;

Ας γυρίσουμε το χρόνο πίσω λοιπόν, και ας δούμε τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκείνες τις μέρες που η Κύπρος μας βίωνε το μεγαλείο της Προδοσίας από πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες.

Μακάριος και Ιωαννίδης, φαίνεται πως υπήρξαν τραγικά πιόνια στην ίδια σκακιέρα όπου το ρόλο και των δύο παιχτών, είχε το ίδιο πρόσωπο… ο Henry Kissinger. Η φιλαρχία του Αρχ. Μακαρίου και το ανόητο αίσθημα της πολιτικής αυτοσυντήρησης, δημιούργησε ρωγμές στο Εθνικό Μέτωπο. Αντιμετώπισε εχθρικά τους Ελλαδίτες Αξιωματικούς και οπλίτες που υπηρετούσαν στη Κύπρο, ακόμα και τους ίδιους τους Κύπριους εθνικόφρονες αξιωματικούς. Η Εθνική Φουρά, στελεχωμένη ως επί το πλείστον από Ελλαδίτες αξιωματικούς, ήταν ο μοναδικός θεσμός που δεν έλεγχε ο Μακαρίος.

Στις 8 Ιουλίου, αποστέλλει τελεσίγραφο προς τον τότε Πρόεδρο Δημοκρατίας, Στρατηγό Γκιζίκη και ζητάει την απομάκρυνση τους μέχρι τις 20 Ιουλίου, ισχυριζόμενος ότι δημιουργούσαν αντιμακαριακή προπαγάνδα. Παράλληλα, ανακοινώνει τη μείωση της δυνάμεως της Ε.Φ., κατά 4.000 άνδρες, μειώνοντας τη θητεία από 2 χρόνια σε ένα, όταν την ίδια στιγμή οι Τούρκοι υπηρετούσαν 5ετή θητεία στο νησί υπό την καθοδήγηση των Τούρκων Αξιωματικών. Βέβαια, φρόντισε και για την ολική απαξίωση των οχυρωματικών έργων στη Βόρεια πλευρά του νησιού!

Η επιστολή, έφερε προ τετελεσμένων το καθεστώς του Ιωαννίδη και στις 15 Ιουλίου, διενεργήθηκε πραξικόπημα πετυχαίνοντας την ανατροπή του Μακαρίου. Τη προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας αναλαμβάνει ο Νίκος Σαμψών, ο οποίος υπήρξε και αγωνιστής της ΕΟΚΑ.

Ο Μακάριος, φεύγει στο εξωτερικό με τη βοήθεια των Βρετανών. Τότε, κάνει και το μεγάλο λάθος… σε ομιλία του από το βήμα του ΟΗΕ, ζητάει τη βοήθεια των εγγυητριών δυνάμεων Βρετανίας-Τουρκίας, να αναλάβουν την «επαναφορά της έννομης τάξης στο νησί». Οι Τούρκοι, λοιπόν, βρίσκουν τη νομιμοποίηση τους για την εισβολή!

Οι προετοιμασίες, φαίνεται πως είχαν ξεκινήσει χρόνια νωρίτερα, αφού βάση στοιχείων του κλιμακίου μεταξύ των ετών 1970-1973, Τούρκοι αξιωματικοί χαρτογραφούσαν τις ακτές και την ευρύτερη περιοχή της Κερύνειας.

Στις 18 Ιουλίου 1974, παρατηρήθηκε έντονη δραστηριότητα σε όλα τα αεροδρόμια της νότιας Τουρκίας, καθώς κατέφθαναν τα συντάγματα καταδρομών και αλεξιπτωτιστών που αργότερα θα χρησιμοποιούντο στο εγχείρημα. Η ΚΥΠ (Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών), βάση συνεχών υποκλοπών τις οποίες διενεργούσαν τα κλιμάκια της Κύπρου, πιστοποίησε τη διαρκή ανταλλαγή σημάτων μεταξύ, Λευκωσίας και Μερσίνας (Τουρκία).

Οι προετοιμασίες κορυφώνονται στις 19 Ιουλίου, και από το πρωί όλα τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδιδαν τις προετοιμασίες των Τούρκων, ενώ το BBC προέβαλε μέχρι και εικόνες από τον απόπλου, που πραγματοποιήθηκε στις 17:30.

Όλα τα παραπάνω, ασφαλώς και έγιναν αντιληπτά και ενώ Αθήνα και Λευκωσία παρέμεναν ανεξήγητα απαθείς στην επικείμενη τουρκική εισβολή, το Αρχηγείο των Ενόπλων Δυνάμεων, αρκέστηκε σε ειρωνικά σχόλια τύπου «κάνουν ασκήσεις».

Από τη μία πλευρά, κατέφθαναν τηλεγραφήματα από τις ελληνικές πρεσβείες του Λονδίνου και της Βόννης όπου επιβεβαίωναν τις τουρκικές προετοιμασίες, και από την άλλη οι Αμερικανοί διαβεβαίωναν ότι οι Τούρκοι σε καμία περίπτωση δε θα επιχειρούσαν απόβαση στη Κύπρο.

20 Ιουλίου 02:00 τα ξημερώματα, 16 Τουρκικά πλοία, πλησίασαν στη Κερύνεια και 3 ώρες αργότερα αεροσκάφη και αντιτορπιλικά έβαλαν κατά στόχων στο νησί.

Η αποβίβαση των Τούρκων ξεκίνησε στο Πεντεμίλι, ενώ Τούρκοι αλεξιπτωτιστές έπεφταν στο θύλακα Κιονέλι – Αγύρτα. Η απόβαση ξεκίνησε με το φως της ημέρας (κατά παράβαση κάθε στρατηγικής λογικής) και ενώ το ΓΕΕΦ (Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς), το αντιλήφθηκε, δε φρόντισε να το εκμεταλλευτεί παραμένοντας μουδιασμένο, αντί να διατάξει τη διασπορά των Μονάδων του αμέσως και να στείλει ενισχύσεις ανατολικά και δυτικά του Πεντεμιλίου πριν η τουρκική αεροπορία δηλώσει το παρόν της

Η αντίδραση της Ε.Φ (Εθνική Φρουρά), ήταν αδύναμη και ασυντόνιστη. Επικρατούσε χάος στο κέντρο λήψεως αποφάσεων στην Αθήνα, αφού αρχικά δε πίστευαν στις πληροφορίες από Κύπρο για τη τουρκική εισβολή οδηγώντας έτσι την έκδοση άστοχων διαταγών. Το Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων, συνιστά το εξής απίστευτο: «Συνιστώμεν, αυτοσυγκράτησιν προς διαπίστωσιν αν αι ρίψεις αφορούν εφόδια ή και αλεξιπτωτιστάς».

Μετά από διαβουλεύσεις μεταξύ ΓΕΕΦ & Α/ΕΔ και έχοντας χάσει ήδη πολύτιμο χρόνο, διατάσσουν στις 08:40 την έναρξη των Ε/Κ πυρών κατά των Τούρκων. Η διαταγή δόθηκε από τον Υποστράτηγο και διοικητή του Α/ΕΔ, Χανιώτη.

Η ΕΛΔΥΚ, διατάσσεται στις 09:00, να επιτεθεί στο Κιονέλι. Η επίθεση ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία αφού δεν είχε καμιά υποστήριξη από το πυροβολικό, και παράλληλα οι αερομεταφερόμενες ενισχύσεις από άντρες των ειδικών δυνάμεων που είχαν λάβει οι Τούρκοι του θύλακα νωρίτερα ήταν τεράστιες.

Στο μεταξύ οι Τούρκοι, αφού αντιλήφθηκαν ότι η Ελληνοκυπριακή Στρατιωτική Ηγεσία παρέμενε άτολμος θεατής των εξελίξεων και οι παρευρισκόμενες ελληνικές δυνάμεις ήταν τρομερά ισχνές και χωρίς καμία υποστήριξη αρμάτων ή πυροβολικού, τολμούν και δεύτερη απόβαση.

Από την μεριά της Αθήνας οι Αρχηγοί του Επιτελείου, αντί να κάνουν το στρατιωτικό τους καθήκον αποφάσισαν να παίξουν το ρόλο του πολιτικού και ξεκίνησαν αγώνα διαβουλεύσεων απ’ευθείας από τους Αμερικανούς.

Αντί να διαταχθεί συγκέντρωση ικανών μονάδων για άμεση προώθηση τους με σκοπό την ολομέτωπη επίθεση προς το υπάρχον προγεφύρωμα στο χώρο της απόβασης και ενώ οι κατώτεροι αξιωματικοί της πρώτης γραμμής στη Κύπρο ζητούσαν διαταγές, βλέποντας του Τούρκους να τους βομβαρδίζουν, ο μεν Αραπάκης  (Α/ΓΕΝ), διατάζει τα 2 σύγχρονα υποβρύχια Λαύκος & Νηρεύς, τα οποία πορευόντουσαν προς τον χώρο της εισβολής για προσβολή του αποβατικού στόλου να γυρίσουν στη Ρόδο, ο δε Παπανικολάου (Α/ΓΕΑ), δίνει εντολή να μην απογειωθούν τα σύγχρονα Phantoms.

Ο ρόλος της αποστολής των παραπάνω 2 δυνάμεων, θα ήταν καταλυτικός για το μέλλον των επιχειρήσεων. Τα υποβρύχια θα έστελναν στο πάτο της Κερυναϊκής θάλασσας μεγάλο μέρος από τον αποβατικό στόλο, ενώ τα αεροσκάφη θα υποβοηθούσαν το όλο εγχείρημα της εξάλειψης του προγεφυρώματος, πλήττοντας την αποβατική δύναμη αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά τη Τουρκική αεροπορία που υστερούσε ποιοτικά και εμπειρικά απέναντι στην ελληνική.

Η μάχη των θυλάκων

Από το πρωί της 20ης Ιουλίου, σημειώθηκαν συγκρούσεις σε όλους σχεδόν τους τουρκοκυπριακούς θύλακες.

Οι ενωτικοί της Λεμεσού συγκεντρώθηκαν και σχημάτισαν το 203 Τ.Ε (Τάγμα Εθελοντών). Επρόκειτο για 450 άνδρες, στη πλειοψηφία τους στελέχη της ΕΟΚΑ Β’, ενώ τις τάξεις εθελοντών, στελέχωσαν ακόμη και μαθητές των γυμνασίων. Την επίθεση θα υποστήριζε και 216 Τάγμα Πεζικού της Εθνικής Φρουράς.

Οι αμυνόμενοι αντέταξαν πολύωρη και σθεναρή άμυνα. Η επιχείρηση έληξε στις 06:00 το πρωί της επόμενης μέρας, όταν ο αγωνιστής και μέλος της ΕΟΚΑ Β’, υπέστειλε την ημισέληνο από το αρχηγείο των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι και παραδόθηκαν. Στην επιχείρηση αυτή, έχασε τη ζωή του ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Π. Πουργουρίδης, όπου έφερε τιμητικά το πολυβόλο ΑΚ-47 του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή, δεχόμενος καταιγισμό πυρών από τούρκικο πολυβόλο.

Ξεχωριστή αναφορά αξίζει να γίνει και στους ηρωικούς μαθητές των γυμνασίων της Λεμεσού, οι οποίοι ενίσχυσαν εθελοντικά τα μαχόμενα τμήματα και τουλάχιστον 3 από αυτούς βρήκαν τον θάνατο από τουρκικά πυρά.

Έτσι, λοιπόν, στο ξεκίνημα της δεύτερης ημέρας της εισβολής έπαυσε κάθε τουρκική αντίσταση στη Λεμεσό.

Ευνοϊκά εξελίχθηκαν οι επιχειρήσεις κατά των Τουρκοκυπρίων της Λάρνακας.

Στον θύλακα Τζαούς, τον οποίο υπερασπίζονταν 1.000 περίπου Τουρκοκύπριοι, επιτέθηκε το 398 Τ.Π. (Τάγμα Πεζικού) και τμήμα του 241 Τ.Π., η προώθησή τους όμως ανακόπηκε στην είσοδο του χωριού όπου βρισκόταν το στρατόπεδο και η διοίκηση των Τουρκοκυπρίων. Εκτελέσθηκαν εν ψυχρώ πολλοί Εθνοφρουροί οι οποίοι είχαν συλληφθεί αιχμάλωτοι από τους Τ/‘‘Κ’’. Στον θύλακα Λεύκας και γύρω από αυτόν, ξέσπασαν επίσης σφοδρές συγκρούσεις με σημαντικές απώλειες στα επιτιθέμενα τμήματα της Εθνικής Φρουράς από τους Τ/‘‘Κ’’.

Στο γειτονικό χωριό Καζιβέρα, ανάμεσα στη περιοχή Μόρφου και Λεύκα, επιτέθηκε Τ.Ε. υπό τη διοίκηση του αντισυνταγματάρχη Χ. Φώτη. Ο αξιόλογος αυτός αξιωματικός δε κατεύθυνε απλά την επίθεση, αλλά προχώρησε πρώτος δίνοντας το παράδειγμα στους άνδρες τους. Μια βολίδα των εχθρών πέτυχε τον αντισυνταγματάρχη στη κοιλιακή χώρα, αλλά εκείνος τρεκλίζοντας διέταξε τη συνέχιση της προώθησης. Αμέσως μετά, τον έπληξε θανάσιμα ριπή πυροβόλου. Μέχρι το βράδυ, οι άνδρες του ολοκλήρωσαν τη κατάληψη του χωριού. Οι περισσότεροι τουρκοκυπριακοί θύλακες καταλήφθηκαν από την Ε.Φ., κατά τις 2 πρώτες ημέρες των επιχειρήσεων.

Χάνοντας τη Κερύνεια και την Αμμόχωστο

Το μεσημέρι της 22ας Ιουλίου, οι Τούρκοι πλέον χωρίς καμιά αξιόμαχη μονάδα στο πέρασμά τους, μπήκαν στη Κερύνεια. Στους δρόμους, σκόρπιοι Εθνοφρουροί αντάλλασαν πυροβολισμούς με τους εισβολείς αλλά η κατάσταση ήταν ξεκάθαρα υπέρ των Τούρκων, οι οποίοι εκτελούσαν επί τόπου όποιο στρατιώτη παραδιδόταν.

Εκτέλεσαν κτηνώδεις πράξεις απέναντι στον άμαχο πληθυσμό, ακόμα και αυτόν που είχε τεθεί υπό τη προστασία του Ο.Η.Ε.! Στόχευαν και φόνευαν αδιακρίτως, χωρίς διαχωρισμό στρατιωτών και αμάχων! Κάτοικοι, κυρίως υπερήλικες που δε πρόλαβαν να εγκαταλείψουν τη πόλη, εκτελέστηκαν εν ψυχρώ.

Η λεωφόρος Ελλάδος, είχε πια πλημμυρίσει από τους εισβολείς.

Στη μάχη της Κερύνειας, πρωταγωνιστικό ρόλο είχε το 251 Τάγμα Πεζικού με Διοικητή τον Ήρωα Ανχη Παύλο Κουρούπη.

Με την έναρξη της τουρκικής εισβολής και αφού διεφάνη το σημείο απόβασης, ο Κουρούπης με τα παλικάρια του ξεκίνησαν για το Πεντεμίλι. Εκατοντάδες έφεδροι από γειτονικά χωριά έτρεξαν και εφοδιάστηκαν με ότι οπλισμό είχε το Τάγμα. Τα αεροπλάνα βομβάρδιζαν παντού όλες τις θέσεις της Ε.Φ. και ενώ το ΓΕΕΦ τον είχε στο περίμενε, ξαφνικά ο Κουρούπης διατάζει πυρ! Πυρ και ο Αντωνακόπουλος με τα πυροβόλα του στον Πενταδάκτυλο, πυρ και τα πυροβόλα του Τζαβέλλα, εφέδρου Αξιωματικού από την Αϊρκώτισσα. Ο Κουρούπης, από το πρόχειρο αρχηγείο του στο Τριμίθι, δίνοντας διαταγές, μετέτρεψε τα αντιαεροπορικά του 251 σε φόβο και τρόμο των τουρκικών αεροπλάνων.

Λοκατζήδες της 33ΜΚ, ανασυντεταγμένοι κατέφθασαν στην περιοχή και έδωσαν και αυτοί μάχη σχεδόν εκ του συστάδην, με τους Τούρκους. Τα αυτόματα των λοκατζήδων κροτάλισαν και οι Τούρκοι έπεφταν νεκροί ο ένας μετά τον άλλον! Η μάχη συνεχίστηκε μέχρι τη νύχτα και όλοι τους πολεμούσαν σαν λιοντάρια!

Αφού πια δε μπορούν να αντισταθούν στην υπεροπλία των Τούρκων, τα παλικάρια του 251 δίνουν το άπαν των δυνάμεων τους για να τους αποκρούσουν και τη Δευτέρα 22 Ιουλίου περνούν όλοι στην ΑΘΑΝΑΣΙΑ, πέφτουν σχεδόν όλοι ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ και ΚΕΡΥΝΕΙΑΣ!

Ο Κουρούπης, σύμφωνα με πηγές που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση εντοπίστηκε στις φυλακές του στρατοπέδου Πεζοναυτών στο Μπολού της Τουρκίας ζωντανός μαζί με άλλους 6 Έλληνες κρατούμενους. Η μαρτυρία έρχεται από τον ταγματάρχη της ΚΥΠ Γιαννόπουλο, ο οποίος υποδυόμενος επί ένα χρόνο το Τούρκο ψαρά, είχε καταφέρει να πλησιάσει και να τους συναντήσει.

Ο  διοικητής της τουρκικής απόβασης Ντεμιρέλ, είπε αναφερόμενος για το 251ΤΠ:

«Το 251 έδωσε για τη πατρίδα όλη την ΙΚΜΑΔΑ ΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΤΟΥ. ΕΧΕΙ 94 ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΑ ΠΑΛΙΚΑΡΙΑ και ΑΛΛΟΥΣ ΤΟΣΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ. Τα παλικάρια του πολέμησαν σαν νέοι ΜΑΡΑΘΩΝΟΜΑΧΟΙ, υπό τις διαταγές ενός νέου Λεωνίδα, του Παύλου Κουρούπη.»

Μετά τη κατάληψη της Κερύνειας, οι Τούρκοι συνέχισαν τις επιθέσεις στο τομέα Λευκωσίας. Σκοπός τους ήταν η κατάληψη μέρους της Κυπριακής πρωτεύουσας ώστε να διαπραγματευτούν πλέον από θέση ισχύος, αφού μετά τη κατάπαυση του πυρός σειρά θα λάμβανε η διπλωματία.

Οι μάχες ήταν σφοδρότατες και σχεδόν εξ επαφής, ειδικά στην παλαιά πόλη της Λευκωσίας. Τα σοκάκια είχαν μεταβληθεί σε πεδίο σκληρών οδομαχιών. Ένας από τους Εθνοφρουρούς εθεάθη να αναρριχάται σε ιστό φυλακίου το οποίο είχαν καταλάβει οι Τούρκοι, και στη προσπάθειά του να υποστείλει την ημισέληνο, έπεσε νεκρός από ριπή αυτομάτου όπλου.

Τελικά ο εχθρός, δε κατάφερε να προωθηθεί στο κέντρο της πόλης.

Στη Λευκωσία, οι σφοδρότερες μάχες διεξήχθησαν κατά τον Αττίλα ΙΙ . Το πρωί της 14ης Αυγούστου, έλαβαν χώρα αιματηρές συγκρούσεις. Οι ηρωικοί έφεδροι, πολέμησαν κατά των πάνοπλων Τούρκων, ενώ η τούρκικη αεροπορία σφυροκοπούσε ακατάπαυστα τις θέσεις τους. Ο Ταγματάρχης Δημ. Αλευρομάγειρος, περιόδευσε όλο το μέτωπο του τάγματος και έδωσε διαταγή για άμυνα μέχρις εσχάτων!

Στις 15 Αυγούστου, η κατάσταση ήταν κρίσιμη. Ο Τχης Αλευρομάγειρος ενημερώθηκε ότι τα τουρκικά Μ-48, ήταν μόλις στα 200 μέτρα και κατευθύνονταν εναντίον τους. Η διαταγή του ήταν λακωνική και ξεκάθαρη «Μείνατε στις θέσεις σας. Σταματήστε τα άρματα με οτιδήποτε. Με τα σώματά σας. Φτάνει να σταματήσουν».

Το πυροβολικό της Ε.Φ, συνέβαλλε και αυτό και με τα εύστοχα πυρά του και η Λευκωσία παρέμεινε ελεύθερη .

Αξίζει να αναφερθεί η μάχη που έδωσε ο 2ος Λόχος του 336 Τάγματος, στο κέντρο του μετώπου με επικεφαλή τον Κύπριο Έφεδρο Ανθγο Χ. Σολομή. Αμύνθηκαν με μεγάλη αυταπάρνηση, αφού αυτό το τμήμα του μετώπου ήταν ένας τόπος ιερός!! Εντός των Κεντρικών Φυλακών Λευκωσίας, βρίσκεται ο χώρος που αποκαλείται «ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΑ ΜΝΗΜΑΤΑ». Εκεί αναπαύονται οι ήρωες της ΕΟΚΑ, που έπεσαν μαχόμενοι ή απαγχονιστήκαν από τους Βρετανούς αποικιοκράτες (Γρ, Αυξεντίου, Ευαγ. Παλληκαρίδης, Μιχαήλ Καραολής, κ.α.). Ο Σολομής και οι 250 άνδρες τους, αμύνθηκαν σθεναρά, κάνοντας το ιερό τους καθήκον, οι τάφοι των ηρώων δεν έπρεπε να συληθούν από τους Τούρκους!

Στην Αμμόχωστο τώρα, από πλευράς Ελληνοκυπρίων, φαίνεται πως υπήρχε μια επιστράτευση-παρωδία με σχεδόν ανύπαρκτα μέσα, με σαστισμένους και ανήμπορους να διοικήσουν τους επιτελείς της Στρατιωτική Διοίκησης, και με ένα ακατάλληλο και προδοτικά υπάκουο στο ΓΕΕΦ Διοικητή, τον Σχη Κ. Ζαρκάδα, ο οποίος σύμφωνα με μαρτυρίες εθεάθη να περιφέρεται μονολογώντας: «ότι είναι να γίνει, θα γίνει… δε χρειάζεται να είμαστε προκλητικοί…».

Στο χάος, τη μόνη εξαίρεση αποτελούσαν οι ανήσυχοι Κύπριοι μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί και οπλίτες, που αντιλαμβάνοντες τη κατάσταση, άρχισαν να οργανώνουν μεταξύ τους Ομάδες Μάχης.

Ενώ οι μάχες μαίνονταν στη πόλη της Αμμοχώστου, οι έφεδροι επέμεναν να καταληφθεί η Παλαιά Πόλη της Αμμοχώστου, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος για βομβαρδισμό της πόλης από τη Τουρκική Αεροπορία, ο Συνταγματάρχης Ζαρκάδας όμως, δίνει μια ανεξήγητη και προδοτική διαταγή για Άμεση υποχώρηση!!! Έτσι, η ευκαιρία για κατάληψη της εντός των τειχών Παλαιάς Πόλης της Αμμοχώστου, χάθηκε οριστικά. Οι Έφεδροι υποχώρησαν και άρχισαν να δέχονται αμυνόμενοι πια τα πυρά του εχθρού ενώ λίγο αργότερα η Τουρκική Αεροπορία άρχισε να βομβαρδίζει το κέντρο της πόλης και τις θέσεις τους.

Για τη πόλη της Αμμοχώστου, η δεύτερη φάση της Εισβολής, άρχισε το απόγευμα της 13ης Αυγούστου 1974, με βομβαρδισμούς και μοναχά με δύο τμήματα να προσπαθούν να την υπερασπιστούν.

15 Αυγούστου ο βομβαρδισμός εντάθηκε, οι Τούρκοι πύκνωσαν τα πυρά από τα Τείχη και τουρκικά άρματα κατευθύνονταν προς τη πόλη, χωρίς καμιά αντίσταση και με μέγιστη ταχύτητα στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας-Αμμοχώστου. Η πόλη έρημη, και η μοναδική ένδειξη αντίστασης ήταν οι πυροβολισμοί, όπου και αυτοί αραίωναν λόγο της εξάντλησης των πυρομαχικών από τους εφέδρους που είχαν απομείνει.

Οι μόνοι Έλληνες που είχαν απομείνει στην Αμμόχωστο, ήσαν 32 Έφεδροι και μια ακόμα Ομάδα Εφέδρων που είχαν εγκαταλειφθεί προδομένοι από την ηγεσία τους στο Λιμάνι της Αμμοχώστου. Αναγκάστηκαν να πέσουν στη θάλασσα για να σωθούν κολυμπώντας.

Η σιγή πυρός από την Ελληνική πλευρά, έδωσε το τελικό σύνθημα στους Τούρκους για τελική επίθεση με όλα τα μέσα που διέθεταν. Η τελευταία πράξη γράφτηκε με την υποστολή της Ελληνικής σημαίας…

Η Αμμόχωστος χάνεται…

Αποστολή «ΝΙΚΗ»

Μια αξιοσημείωτη περίπτωση από τον αγώνα της Κύπρου το 1974, ήταν και η περίπτωση της αποστολής με τον κωδικό όνομα «Νίκη».

Αρχικά, η απόφαση ήταν να αποσταλεί η Β’ Μοίρα καταδρομών με πολιτικά αεροσκάφη της Ολυμπιακής. Την επομένη, αποφασίστηκε η αποστολή της Α’ Μοίρας καταδρομών με μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου «ΝΟΡΑΤΛΑΣ» από τη Κρήτη. Η διαταγή εκτέλεσης δόθηκε το απόγευμα της 21ης Ιουλίου.

Συνολικά επιστρατεύτηκαν 20 Νοράτλας, τελικά όμως απογειώθηκαν τα 15.

Τα αεροσκάφη, αν και καταπονημένα από τα χρόνια και τις πτήσεις πήραν θέσεις και απογειώθηκαν με διαφορά πέντε λεπτών το ένα από το άλλο, έχοντας από τριάντα καταδρομείς το καθένα. Σε όλη τη διάρκεια της πτήσης, τα αεροσκάφη πετούσαν με σιγή ασυρμάτου και σβηστά φώτα για να μην εντοπιστούν.

Στο μεταξύ, το σήμα που εστάλει στη Κύπρο έλεγε: «έρχονται 15 πορτοκάλια» με αποτέλεσμα οι παραλήπτες να μη καταλάβουν περί τίνος πρόκειται. Από το ΓΓΕΦ δόθηκε εντολή να δεσμευτούν τα αντιαεροπορικά πυροβόλα στέλνοντας αγγελιοφόρους στις αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες.

Η φήμη, όμως, που κυκλοφόρησε ότι οι Τούρκοι ετοίμαζαν από αέρος κατάληψη του αεροδρομίου, και η αδυναμία των αγγελιοφόρων να προλάβουν έγκαιρα για να δώσουν τις οδηγίες από το ΓΓΕΦ, συνέβαλλαν στην έναρξη των πυρών κατά των ελληνικών μεταγωγικών αεροπλάνων.

Αποτέλεσμα ήταν να καταρριφθεί από φίλια πυρά το Νίκη 4 στη περιοχή της Μακεδονίτισσας, παρασύροντας στον θάνατο το πλήρωμα και τους καταδρομείς, εκτός από έναν επιζήσαντα καταδρομέα τον Αθανάσιο Ζαφειρίου.

Από τύχη γλίτωσε το Νίκη 7, αφού το αντιαεροπορικό που το έβαλλε έπαθε εμπλοκή.

Οι Τούρκοι προσπάθησαν να καταλάβουν το αεροδρόμιο. Η Α’ Μοίρα Καταδρομών, μεταφέρθηκε με πολιτικά λεωφορεία για λόγους περιπλάνησης ως εκεί. Μαζί με έναν ακόμα λόχο της ΕΛΔΥΚ, θέρισαν τους Τούρκους, αναγκάζοντάς τους σε σύμπτυξη. Οι επιθέσεις συνεχίστηκαν χωρίς να κλονίσουν τις θέσεις των Ελλήνων.

Οι προδοτικές ηγεσίες, όμως, αποφάσισαν στις 24 Ιουλίου να δώσουν το αεροδρόμιο στη φύλαξη των Ηνωμένων Εθνών (όπου παραμένει μέχρι και σήμερα), στερώντας έτσι τη δυνατότητα ταχείας μεταφοράς ελληνικών ενισχύσεων.

Αρματαγωγό «Λέσβος»

Αξιοσημείωτη είναι και η αναφορά στο αρματαγωγό «Λέσβος» του Πλωτάρχη Π.Ν., Λευτέρη Χανδρινού, αφού ήταν και το μόνο πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας το οποίο βρέθηκε στην Κύπρο τη περίοδο εκείνη.

Το πρωινό της εισβολής, το Λέσβος είχε ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής προς την Ελλάδα επαναπατρίζοντας τους απολυόμενους άνδρες της ΕΛΔΥΚ. Μετά την απόφαση να τους αποβιβάσει εκ νέου στην Κύπρο, εν όψει της αναγκαιότητας της παρουσίας τους για την άμυνα του Νησιού, προσέγγισε στη Πάφο και αγκυροβόλησε.

Αφού τους αποβίβασε, βοήθησε δραστικά στη μάχη του θύλακα της Πάφου τα Ελληνοκυπριακά όπλα. Τα φονικά πυρά του Ελληνικού Αρματαγωγού, δημιούργησαν ρήγματα στην τουρκοκυπριακή άμυνα. Οι αμυνόμενοι άρχισαν να παραδίδονται και εντός του Σαββάτου 20 Ιουλίου, κάθε αντίσταση έληξε.

Ο ρόλος της ΕΛΔΥΚ

Η ΕΛΔΥΚ του 1974, αποτελούσε αξιόμαχη Μονάδα στελεχωμένη με αξιόλογα και ικανότατα στελέχη.

Ο τότε Διοικητής της ήταν ο Συνταγματάρχης Νικολαίδης, ο οποίος μόλις είχε τοποθετηθεί στη Μονάδα.

Το μόνο λάθος που του καταλογίζεται, ήταν η τυφλή πειθαρχία του στις εντολές του ΓΕΕΦ και η απομακρυσμένη του παρακολούθηση των γεγονότων. Απόδειξη, ότι συναίνεσε στην αποστολή αυτοκτονίας της ΕΛΔΥΚ στο Κιονέλι, χωρίς καν τη προπαρασκευή Πυροβολικού και τη σοβαρή υποστήριξη αρμάτων και χωρίς να λαμβάνει υπόψη του ότι η επιχείρηση θα γινόταν στο φως της ημέρας όπου η Τουρκική Αεροπορία ήταν η μοναδική που μέχρι στιγμής δήλωνε παρόν στους Κυπριακούς αιθέρες.

Η ΕΛΔΥΚ, τάχθηκε αμυντικά μετά την αποτυχημένη επίθεση στο Κιονέλι, σε νέα χαρακώματα και ορύγματα τα οποία σκάφτηκαν την ίδια στιγμή με αστραπιαία ταχύτητα.

Στις 17:00 της 22ας Ιουλίου, μια ώρα μετά την κατάπαυση πυρών, στον Β. τομέα της Λευκωσίας Τούρκοι επιχειρώντας προώθηση, θερίστηκαν από τους στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ.

Στις 18:00 – και ενώ ήταν σε ισχύ η συμφωνία για κατάπαυση του πυρός – περίπου 1.000 Τούρκοι στρατιώτες με όλμους πλησιάζουν έρπεις το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, με την ελπίδα να το καταλάβουν. Έγιναν αντιληπτοί και παρά τις εντολές του ΓΕΕΦ για μη αντίδραση εν όψει της κατάστασης, ο διοικητής του 4ου Λόχου με πρωτοβουλία του, παραβλέπει τις διαταγές και δίνει διαταγή πυρός μέχρι που οι Τούρκοι απομακρύνθηκαν.

Την Τρίτη 23 Ιουλίου, οι Τούρκοι προσπαθούν πάλι να πλησιάσουν, αυτή τη φορά στο χώρο μεταξύ ΕΛΔΥΚ και Αεροδρομίου Λευκωσίας. Ανακόπηκαν όμως από την Α’ Μοίρα Καταδρομών που ήρθε με τα «Νοράτλας», από το Μάλεμε της Κρήτης με την γνωστή αποστολή «Νίκη».

Κατά τη φάση του ΑΤΤΙΛΑ ΙΙ, το πρωί της 14ης Αυγούστου, βρήκε τους άντρες της ΕΛΔΥΚ σε γραμμή άμυνας στο στρατόπεδό της, στα ορύγματα και στις θέσεις διασποράς που είχαν ανακατασκευάσει.

Από το πρωί που ξεκίνησε ο Αττίλας ΙΙ, οι Τούρκοι άρχισαν να χτυπούν με πυρά βαρέως πυροβολικού και αεροπορίας. Εκδηλώθηκαν κατά συρροή επιθέσεις, όπου αποκρούονταν από τους υπερασπιστές της.

Η ηρωική άμυνα του Στρατοπέδου από την ΕΛΔΥΚ, αποδεικνυόταν η αποτελεσματικότερη των δυνάμεων μας. Οι Τούρκοι, σε μπουλούκια έκανα επίθεση, σε μπουλούκια υποχωρούσαν.

Ο διοικητής της ΕΛΔΥΚ, προβλέποντας νέα πιο ισχυρή επίθεση των Τούρκων, ζητάει την επομένη (16 Αυγούστου), από το ΓΕΕΦ, αντιαρματική υποστήριξη και υποστήριξη πυρών πυροβολικού. Αντί αυτών, του έστειλαν τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, όπου και έστειλε πίσω αφού δεν ήταν χρήσιμα και προκειμένου να διατεθούν σε άλλες αποστολές.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί το άσχημο παιχνίδι που έπαιζαν κάποιοι άνδρες των Ηνωμένων Εθνών όπου πρόδιδαν στους Τούρκους πληροφορίες μάχης των Ελληνικών Δυνάμεων. Αυτό αποδεικνύεται από μαρτυρίες των στρατιωτών της πρώτης γραμμής των ΕΛΔΥΚ, αφού ενώ έβλεπαν τις βολές του πυροβολικού των Τούρκων να είναι απελπιστικά άστοχες, ξαφνικά λίγο μόλις μετά την πτήση ελικοπτέρων του ΟΗΕ πάνω από τις οχυρωμένες Ελληνικές θέσεις, οι βολές τους γίνονταν απόλυτα εύστοχες.

Ακόμη μία απόδειξη είναι το εξής γεγονός, αφότου δόθηκε από Έλληνα Αξιωματικό στους αξιωματικούς του ΟΗΕ (υπό φορτική απαίτησή τους) το σχεδιάγραμμα του στρωμένου ναρκοπεδίου που υπήρχε μπροστά από το Στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, ένα ερπυστριοφόρο Μ-113 των κυανόκρανων, πέρασε μέσα από αυτό αποτυπώνοντας ξεκάθαρα στο έδαφος το ασφαλές μονοπάτι ανάμεσα στις νάρκες! Το ίδιο βέβαια χρησιμοποίησαν και την επόμενη μέρα στην επίθεση τους τα Τουρκικά άρματα.

Η ΕΛΔΥΚ, έχοντας πια κρατήσει γερά ήδη δύο μέρες, περιμένει ξημερώνοντας η 16η Αυγούστου τη νέα επίθεση των Τούρκων η οποία έμελλε να είναι η τελευταία.

Στις 08:30 το πρωί, άρχισε να προσβάλλεται το Στρατόπεδο και τα γύρω υψώματα από την αεροπορία τους. Οι τούρκικοι σχηματισμοί αρμάτων που επιτέθηκαν, μέχρι το μεσημέρι είχαν αποκρουστεί από τους λίγους υπερασπιστές που είχαν απομείνει στο στρατόπεδο και με τα πενιχρά οπλικά συστήματα που διέθεταν.

Μετά από επαναλαμβανόμενες επιθέσεις, οι Τούρκοι κατέφεραν να φθάσουν 100μ από τις τελευταίες σειρές των συρματοπλεγμάτων.

Τα τούρκικα άρματα έπεσαν στις γραμμές τους και οι Έλληνες μαχητές, δίνουν μάχη σώμα με σώμα. Εξελίχθηκαν σκηνές άπειρης αυτοθυσίας και ηρωισμού.

Στις 13:35, τα Τουρκικά άρματα έμπαιναν πλέον από όλες τις μεριές στο στρατόπεδο.

Τότε, οι Ανθυπασπιστές Κέντρας Κ. και Παπαλάμπρου Β., με λιγοστούς άνδρες από την Διμοιρία Πολυβόλων έμειναν εκεί να καλύψουν τους υποχωρούντες συναδέλφους τους! Έκτοτε, θεωρούνται και οι δύο αγνοούμενοι.

Οι Τούρκοι, στη μανία τους για την ΕΛΔΥΚ που αντιστάθηκε ηρωικά, μάζεψαν μερικούς νεκρούς στρατιώτες της στον δρόμο μπροστά από το στρατόπεδο και αφού τους απογύμνωσαν, τους έκοψαν τα κεφάλια και τους φωτογράφισαν.

Ανάμεσα  στους πεσόντες Αξιωματικούς, ήταν οι Λοχαγοί Σταυριανάκος και Σταμπούλης. Ο πρώτος, διέταζε πριν λίγο τους άνδρες του να μείνουν στα ορύγματά τους και αν χρειαστεί, να περάσουν από πάνω τους τα τούρκικα άρματα. «Το Στρατόπεδο είναι Ελλάδα και θα το υπερασπιστούμε μέχρι ενός», είπε λίγο πριν σκοτωθεί.

Σε αυτή τη μάχη η ΕΛΔΥΚ, έχασε πάνω από το 1/3 της δυνάμεως των υπερασπιστών της, όπου στις 14 Αυγούστου αριθμούσε σε περίπου 300 άνδρες. Ήταν οι «300 της ΕΛΔΥΚ», όπως κάποιοι θα τους αποκαλέσουν αργότερα.

Κανείς από τους υπερασπιστές της δε το έβαλε στα πόδια, παρόλο που η προσπάθειά τους από την αρχή φαινόταν καταδικασμένη και λόγω του όγκου των επιτιθέμενων και λόγω των ισχνών μέσων που διέθεταν για την απώθηση τους.

Υπήρξαν στιγμές άμυνας με απαράμιλλη λύσσα από πλευράς των Ελλήνων μαχητών!

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, ότι σε ένα όρυγμα, όταν οι άντρες που ήταν μέσα σε αυτό ξέμειναν από πυρομαχικά, βγήκαν έξω και επιτέθηκαν εναντίον του επερχόμενου τούρκικου τανκς, πετώντας με δύναμη εναντίον του τα κράνη τους!!!

Οι άνδρες της ΕΛΔΥΚ, απαγκιστρώθηκαν μόνο όταν διατάχθηκαν γι’ αυτό, αφού πολλοί από αυτούς είχαν καταπλακωθεί μέσα στα ορύγματα από τα εφορμούντα τούρκικα τανκς, έχοντας ξοδέψει και τα τελευταία πυρομαχικά τους.

Η μάχη της ΕΛΔΥΚ, αναφέρεται στο Μουσείο Ιστορίας στο Λονδίνο σαν μία από τις πιο άνισες μάχες που δόθηκαν ποτέ!

Επίλογος

Τελειώνοντας το αφιέρωμα αυτό, θα ήθελα να αναφερθώ και σε κάποια σημεία, από τα οποία φαίνεται ένα απλά μέρος της προδοσίας από την κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή, κατά την εισβολή των κατακτητών στη Κύπρο…

  1. Το 1973 οργανώθηκε στο Παρίσι γεύμα, μεταξύ Κίσινγκερ και Καραμανλή, ζητώντας ο δεύτερος τη συμπαράσταση των ΗΠΑ, για την ανατροπή της χούντας, επεμβαίνοντας οι ίδιοι. (Πηγή: Γαλλικό περιοδικό «ΕΞΠΡΕΣ», 6/11/1981)
  2. Τον Μάιο του 1974, έγινε μυστική συνάντηση στη Μάρνη (Παρίσι), μεταξύ Καραμανλή και του τότε Πρωθυπουργού του «Ατίλλα, Ετσεβίτ, επί παρουσία Κίσινγκερ (Πηγή: Εφ. «DAILY TELEGRAF», 13/6/1978)
  3. Με επιστολή προς τον Τούρκο Πρωθυπουργό Ντεμιρέλ, ο Κ. Καραμανλή, στις 19/05/1976, «νομιμοποιεί» τον ΑΤΤΙΛΑ Ι & ΙΙ (όπου τον δεύτερο, δεν έκανε και τίποτα για να τον σταματήσει…)
  4. Τον Ιούλιο του 1974, οι Τούρκοι είχαν καταλάβει ένα μικρό προγεφύρωμα στη Κύπρο. Στον Αττίλα ΙΙ, ο Καραμανλής στη βοήθεια που του ζητήθηκε, απάντησε το γνωστό: «…Κύπρος κείτεται μακράν…»
  5. Μετά την άνοδό του στην εξουσία, δήλωσε «ο φάκελος είναι αμετάκλητα κλειστός»!

Σε ότι αφορά τον Ιωαννίδη, τραγικά αφελής, αρκέστηκε μόνο στο να καταμαρτυρεί κατ’ επανάληψιν στους Αμερικανούς πολιτικούς και διπλωμάτες, ότι τον εξαπάτησαν. Κατέρρευσε μένοντας απλός θεατής των τραγικών στιγμών που διαδραματίζονταν εκείνες τις ημέρες σε Ελλάδα και Κύπρο. Δε τόλμησε ποτέ, ούτε την Ένωση Ελλάδας-Κύπρου, ούτε αντίποινα προς τη Τουρκία με κήρυξη πολέμου… Αυτό από μόνο του, συνιστά ΠΡΟΔΟΣΙΑ!

Μακάριος με τον Henry Kissinger

Ο Μακάριος από την άλλη πλευρά και η αρχομανία του, τον οδήγησαν σε πράξεις που αποδυνάμωσαν την άμυνα της Κύπρου. Ο ίδιος έδωσε το κάλεσμα στους Τούρκους από το βήμα του Ο.Η.Ε.. Αργότερα, ο Τούρκος πρέσβης Οσμάν Ολτσάυ, θα δηλώσει : «Η Τουρκία εκπλήρωσε τις νόμιμες υποχρεώσεις της. Δε πραγματοποίησε εισβολή. Η λέξη εισβολή δεν είναι δική μου. Τη χρησιμοποίησε ο Μακάριος, με σκοπό να περιγράψει αυτό που έπραξε η Ελλάδα».

Μόλις πέντε μέρες χρειάστηκαν οι Τούρκοι για να πάρουν αυτό που ήθελαν!

Ποτέ δε συγκροτήθηκε ειδικό δικαστήριο, για να δικάσει τους υπεύθυνους του εγκλήματος της εσχάτης προδοσίας. Καμιά διαμαρτυρία, ούτε σε Ελλάδα, ούτε σε Κύπρο!

Άφθονο αίμα Ελλαδιτών και Κυπρίων πότισε το χώμα της μαρτυρικής Νήσου. Ελληνοκύπριοι άμαχοι, βασανίστηκαν, φυλακίστηκαν, κρεμάστηκαν, Ελληνοκύπριοι και Ελλαδίτες στρατιωτικοί τραυματίστηκαν ελαφρά, βαριά, θανάσιμα, εκτελέστηκαν εν ψυχρώ, αιχμαλωτίστηκαν…

Τιμωρήθηκε κανείς από τους υπευθύνους…; ΟΥΔΕΙΣ!

Το αποτέλεσμα;… το 38% της Νήσου στους Τούρκους!!!

Σταυρούλα Μ.

Σημείωση: Χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από,

  • Το βιβλίο «Κύπρος 1974, Η μεγάλη προδοσία» Κωνσταντίνος Αλεξ. Δημητριάδης, Εκδόσεις Πελασγός.
  • Το βιβλίο «Ήττα χωρίς πόλεμον, Η Κυπριακή τραγωδία-1974» Κ.Σ Σκιαδόπουλος, Εκδ. Αθήναι 1988.
  • Το βιβλίο «Αυτός κάλεσε τους Τούρκους στη Κύπρο», Γρηγόρη Α. Μιχαλόπουλου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s